სამკვიდროს მისაღებად კანონი 6 თვეს იძლევა მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღიდან. პრაქტიკაში ეს ვადა ხშირად გადის: ოჯახი გლოვობს, ბინაში ისედაც ცხოვრობს და ნოტარიუსთან წასვლას „მერეზე" დებს, სანამ ბინის გაყიდვა ან მემკვიდრეთა დავა არ დგება. კარგი ამბავი ის არის, რომ გაშვებული ვადა უმეტეს შემთხვევაში არ ნიშნავს დაკარგულ სამკვიდროს. აი, როგორ მუშაობს ეს.

რას ნიშნავს 6-თვიანი ვადა სინამდვილეში

სამოქალაქო კოდექსით მემკვიდრემ სამკვიდრო 6 თვის განმავლობაში უნდა მიიღოს სამკვიდროს გახსნის დღიდან, ანუ მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღიდან. მიღება ორნაირად ხდება: განცხადებით ნოტარიუსთან ან ფაქტობრივად, როცა მემკვიდრე ქონებას ფლობს და მართავს: ბინაში ცხოვრობს, კომუნალურს იხდის, ავტომობილს იყენებს, ქონების გადასახადს იხდის, ნივთებს ინახავს. ფაქტობრივი მიღება იურიდიულად სრულფასოვანი მიღებაა, უბრალოდ ის მოგვიანებით უნდა დადასტურდეს.

ამიტომ „ვადა გავუშვი" ორ სხვადასხვა სიტუაციას ნიშნავს: (1) 6 თვეში განცხადება არ დაუწერიათ, მაგრამ ქონებას ფლობდნენ; (2) ვადაში არც განცხადება ყოფილა და არც ფაქტობრივი ფლობა. პირველი ნოტარიუსთან წყდება, მეორე უფრო ხშირად სასამართლოში.

სიტუაცია 1: ბინაში ვცხოვრობდი, ნოტარიუსთან არ მივსულვარ

ეს ყველაზე გავრცელებული შემთხვევაა და ნოტარიუსი მას პირდაპირ განიხილავს. თქვენ სამკვიდრო ფაქტობრივად მიიღეთ ვადაში, ახლა მხოლოდ სამკვიდრო მოწმობა გჭირდებათ, რომ ქონება თქვენს სახელზე დარეგისტრირდეს. ნოტარიუსს მიუტანეთ ფაქტობრივი ფლობის მტკიცებულებები:

• რეგისტრაციის მისამართი ან ცნობა, რომ იმავე ბინაში ცხოვრობდით
• კომუნალური და ქონების გადასახადის ქვითრები თქვენი სახელით ან თქვენი გადახდით
• ბინის რემონტის, დაცვის, დაზღვევის ხარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტები
• ავტომობილის შემთხვევაში დაზღვევა, ტექდათვალიერება, ჯარიმების გადახდა
• მეზობლების ან ამხანაგობის წერილობითი ცნობა საჭიროებისას

თუ სხვა მემკვიდრეები არ არიან ან ისინი თანახმა არიან, ნოტარიუსი ამ მტკიცებულებებით სამკვიდრო მოწმობას გასცემს. თუ სხვა მემკვიდრე დავობს, რომ თქვენ ქონება არ გიფლობიათ, საკითხი სასამართლოში გადადის.

სიტუაცია 2: არც განცხადება, არც ფლობა

თუ 6 თვეში სამკვიდრო არც ფაქტობრივად მიგიღიათ, ორი გზა რჩება. სხვა მემკვიდრეების თანხმობა: თუ სამკვიდრო უკვე მიღებულია სხვების მიერ და ისინი თანახმა არიან, ვადაგაშვებული მემკვიდრეც ჩაერთოს, ეს ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობებით შეიძლება, სასამართლოს გარეშე. სასამართლო: თუ თანხმობა არ არის, სასამართლოს სთხოვთ ვადის აღდგენას საპატიო მიზეზით (საზღვარგარეთ ყოფნა, ავადმყოფობა, გარდაცვალების შესახებ დაგვიანებით შეტყობა). სასამართლო მიზეზს აფასებს; „არ ვიცოდი, რომ ვადა იყო" საპატიო არ არის.

ორივე შემთხვევაში ჯერ ნოტარიუსთან მიდიხართ: ის გეტყვით, საკმარისია თუ არა თქვენი მტკიცებულებები და ვინ არის უკვე მემკვიდრედ აღიარებული. სამკვიდრო საქმეს ის ნოტარიუსი აწარმოებს, სადაც უკვე გახსნილია; თუ არავის გაუხსნია, ნებისმიერ ნოტარიუსთან შეგიძლიათ.

რა ღირს

ვადის გაშვება ტარიფს არ ცვლის: სამკვიდრო მოწმობა იმავე ფასია. სასამართლოს გზა ცალკე ხარჯია (სახელმწიფო ბაჟი, ადვოკატი) და თვეებს ითხოვს, ამიტომ თანხმობის მიღება სხვა მემკვიდრეებისგან თითქმის ყოველთვის უფრო იაფი და სწრაფია.

რა წაიღოთ ნოტარიუსთან

• გარდაცვალების მოწმობა
• თქვენი პირადობა და ნათესაობის დამადასტურებელი დოკუმენტი (დაბადების, ქორწინების მოწმობა)
• ანდერძი, თუ არსებობს
• ქონების დოკუმენტები: ამონაწერი რეესტრიდან, ავტომობილის ტექპასპორტი, ბანკის ცნობა ანაგარიშზე
• ფაქტობრივი მიღების მტკიცებულებები (ზემოთ)
• სხვა მემკვიდრეების მონაცემები: ვინ არიან, სად არიან, თანახმა არიან თუ არა

თუ მემკვიდრეთაგან ვინმე საზღვარგარეთაა, მისი თანხმობა ან უარი ონლაინ ქართველ ნოტარიუსთან 60 ₾-ად კეთდება, ან საზღვარგარეთის ნოტარიუსთან აპოსტილით და თარგმანით.

ხშირი შეცდომები

• „ბინა ისედაც ჩემია, დედა ცხოვრობდა" - სანამ სამკვიდრო მოწმობა და რეგისტრაცია არ არის, ბინას ვერ გაყიდით, ვერ დააგირავებთ და ვერ აჩუქებთ.
• ერთი მემკვიდრე „ყველას მაგივრად" ადგენს განცხადებას. თითოეული მემკვიდრე თავად იღებს ან უარს ამბობს.
• ვალების დავიწყება: სამკვიდროსთან ერთად მამკვიდრებლის ვალებიც გადადის, სამკვიდროს ფარგლებში. სესხების არსებობა ბანკებში დააზუსტეთ, სანამ მიიღებთ.
• ხელოვნურად დაბალი ღირებულება მოწმობაში: საზღაური ცოტათი დაიკლებს, გაყიდვისას კი საშემოსავლო გადასახადი ნამატზე იზრდება.

ეს სტატია ზოგადი ინფორმაციაა №507 დადგენილების ტარიფებზე და მოქმედ კანონმდებლობაზე დაყრდნობით, 30.09.2026-ის მდგომარეობით; კონკრეტულ საქმეზე საბოლოო თანხას და საბუთების სიას ნოტარიუსი ადგენს. შენიშნეთ უზუსტობა? მოგვწერეთ.